سما بابايي: از آن زمان كه در سال 1344 همزمان با آغاز نخستين جشنوارهء نمايشهاي ايراني تالار سنگلج افتتاح شد تاكنون نزديك به نيم قرن ميگذرد. اين سالن در تمام اين سال با صبوري دورانهاي خاص فرهنگي، تاريخي و تئاتري را سپري كرده است، اما حالا سالهاست كه خود به درمان و توجه نياز دارد و كسي به اين مساله وقعي نميگذارد، اما سرانجام مرمت تالار سنگلج به عنوان يكي از قديميترين سالنهاي اجراي نمايش چند روزي است آغاز شده و اين در حالي است كه نمايش «روياهاي رام نشده» به كارگرداني «سياوش طهمورث» آخرين نمايشي بود كه در اين سالن اجرا شد. اين نمايش قرار بود كه 15 مرداد ماه اجراي خود را آغاز كند، اما به دليل آماده نشدن دكور اجراي آن به تاخير افتاد. «روياهاي رام نشده» نمايشي قهوهخانهاي است كه كاراكترهاي آن نقشهاي خود را اجرا ميكنند و از صحنه خارج ميشوند.
اين سالن همزمان با آغاز ماه رمضان به مدت يك ماه به منظور انجام تعميرات اساسي تعطيل شد.
«هم اكنون تعميرات بخش اداري در طبقهء دوم سالن آغاز شده است و به همين خاطر ما به طور موقت پارتيشنهايي زدهايم كه اجراي روي صحنه با مشكل مواجه نشود، بعد از آن نيز تعميرات سالن انتظار گيشه، ساختمان دروني، تابلو و سر در، كف صحنه و... انجام ميشود.»
اينها را «اتابك نادري»، مدير اين تالار ميگويد. اين اتفاق در حالي ميافتد كه اميد ميرفت با توجه به تعميرات تئاتر شهر، اين سالن قسمتي از بار تئاتر كشور را بر دوش بكشد، اما از آنجا كه «سنگلج» اين روزها در بدترين شرايط ممكن قرار دارد و حتي احتمال تخريب آن ميرود و از طرفي امكان داشت تا اين بودجه در زمان ديگري به تعميرات سالن اختصاص پيدا نكند، گريزي جز آغاز مرمت نبوده است.
«در تئاتر حرفهاي دنيا يك فصل از سال براي تعطيلي در نظر گرفته ميشود. بر همين مبنا شوراي تماشاخانهء سنگلج تصميم دارد مطابق با استانداردهاي جهاني يك فصل از سال را به عنوان فصل تعطيلي تئاتر مشخص كند تا هنرمندان در اين تعطيلات استراحت كنند يا در پروژههاي تصويري حضور پيدا كنند، كارمندان نيز فرصت استراحت و تجديد قوا داشته باشند و مديران نيز مجال مرمت، بازسازي و برنامهريزي پيدا كنند.»
اگر چه اين اتفاق در تمام دنيا رخ ميدهد، اما در حالي كه سالنهاي نمايش حرفهاي ما تنها به تئاتر شهر، تالار مولوي، تالار سنگلج و تالار هنر محدود ميشود، اين امكان وجود دارد؟
به هر روي بودجهاي كه براي سنگلج در نظر گرفته شده، در سال گذشته 80 ميليون تومان بوده كه امسال به 180 ميليون تومان ارتقا پيدا كرده است و اميد ميرود كه اين افزايش بودجه بتواند براي يك بار هم كه شده تعميرات سالني هنري را به سرانجام خوشي برساند.
مدير تالار سنگلج در عين حال به اين مساله اشاره دارد كه هويت اين سالن براي اجراي نمايشهاي ايراني است و قرار نيست تا هيچ نمايش ديگري در آن به صحنه برود و بار تعهدات تئاتر شهر و هيچ سالن ديگري را به دوش نخواهيم كشيد. او تاكيد ميكند: «ما بايد از هر لحظه و فرصتي براي مرمت استفاده كنيم و ملاحظات مديريتي و توليدي نبايد به هيچ عنوان اين مساله را كنار بزند، چرا كه اين سالن سالهاي سال است كه در وضعيت نابساماني قرار دارد، ضمن آنكه ما ناگزير هستيم اين تعميرات را هر چه سريعتر انجام دهيم، چرا كه ممكن است اين بودجه در جاهاي ديگر صرف شود يا پيمانكار كار ديگري را آغاز كند. از طرفي پايان شهريور ماه امسال مقارن است با ماه مبارك رمضان و فصل ركود تئاتر، بنابراين ما تمامي تعميرات تالار را به اين مدت موكول كرديم و تمام فعاليتهاي تئاتري اين تالار هم به مدت يك ماه تعطيل است.»
در حال حاضر ادامهء برنامهها منوط به پايان بازسازي است; برنامههايي كه مدير تالار در نظر دارد با هنرمنداني چون اسماعيل خلج، داوود فتحعليبيگي، بنفشه توانايي، فرناز بهزادي و داريوش ارجمند همكاري كند، اگر چه هيچ كدام تاكنون قطعي نشدهاند.
«اگر تعميرات تالار سنگلج واقعا 30 روز به طول بينجامد، ميتوانيم با توجه به جشنوارهها و مناسبتهاي مختلف براي مابقي سال برنامهريزي كنيم.»
از ابتـــداي ســـال جاري در تماشاخانهء سنگــــلج فــــراخوان «عصري با نمايش ايراني» آغــــاز شده است كــــه مختص گروههــــاي نمايشي تهران اســــت و به گروههاي برگزيده نيز مبلغ 100 هزار تومان كمك هزينه اهدا ميشود. اين سالن همچنين براي خبرنگاران كارت ويژه در نظر گرفته است كه به تدريج در اختيار آنان قرار ميگيرد. راهاندازي وبلاگ تماشاخانه سنگلج و ارسال اخبار به صورت «SMS» از ديگر اقداماتي بوده كه «نادري» تاكنون آنها را به انجام رسانده است. از طرفي طي ماههاي گذشته از سيروس ابراهيم زاده، اكبر عبدي، سعدي افشار و يك هنرمند آذربايجاني تقدير شده و قرار است كه اين برنامهها تا پايان سال ادامه پيدا كند اما اينكه اين برنامه تا چه اندازه ميتواند محقق شود و سنگلج بار ديگر به عنوان يكي از شريانهاي تئاتر كشور مطرح شود، سوالي است كه بايد براي يافتن پاسخ آن منتظر زمان ماند: «تاكنون بيلبوردي براي تماشاخانه سنگلج در نظر گرفته نشده، بنابراين در صدد تهيهء آن هستيم تا در محوطه بيروني براي آن فضاسازي شود. در همين راستا نيز در حال حاضر به دنبال مجوزهاي مورد نياز از شهرداري هستيم كه اميدواريم به زودي به نتيجه برسيم.»
در زمان رياست عظمت ژانتي و علي نصيريان در سالهاي دور شورايي متشكل از عباس جوانمرد، عزت الله انتظامي و... برنامههاي سالانهء اين تماشاخانه را بررسي ميكردند و به وسيلهء پنج گروه نمايشي مستقر در تماشاخانه سنگلج و ادارهء برنامههاي تئاتر، برنامهريزي به اجرا در ميآمده. حالا اما همه چيز به پايان تعميرات موكول است تا شورايي متشكل از محمود استاد محمد، امير دژاكام و سيدعظيم موسوي براي اين تماشاخانه سياستگذاري كنند: «اين شورا روي تعريف هويت تماشاخانه سنگلج تاكيد دارد; چرا كه طي سالهاي اخير اين تفكر حاكم شده كه تماشاخانه سنگلج مختص به تئاتر آييني- سنتي و يا تئاتر كمدي است، در حالي كه اين شورا بر تئاتر ملي ايراني تاكيد دارد و تئاتر آييني- سنتي نيز در دايرهء اين تعريف قرار ميگيرد.»
اتابك نادري با تقسيم فعاليتها و اجراهاي تالار سنگلج به دو بخش اصلي و فرعي توضيح داد: «اجراهاي اصلي مختص به هنرمندان شناخته شده و فعال تئاتر است و اجراهاي فرعي مربوط به هنرمندان تجربي، جوان و گروههاي شهرستاني است.»
